Αντιμέτωποι με μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα, για άλλους -τους περισσότερους- ευνοϊκότερη και για ορισμένους -τη μειονότητα- καταστροφική, θα βρεθούν από την επόμενη εβδομάδα περίπου 1,5 εκατομμύριο ελεύθεροι επαγγελματίες και επιτηδευματίες. Η μεγάλη πλειονότητα των επιτηδευματιών αλλά και των αγροτών θα παραλάβουν τα ειδοποιητήρια που «τυπώνει» ο ΕΦΚΑ και μέσα από αυτά θα συνειδητοποιήσουν ότι οι έχοντες αποδοχές έως και 7.000-8.000 ευρώ τον χρόνο θα κερδίσουν ακόμα και πάνω από 2.000 ευρώ σε ετήσια βάση σε σχέση με πέρυσι. Αντίθετα, οι λίγοι που δηλώνουν υψηλά εισοδήματα, είτε από επιχειρηματική δραστηριότητα είτε από ελεύθερο επάγγελμα, θα κληθούν να πληρώσουν ασφαλιστικές εισφορές που σε αρκετές περιπτώσεις θα ξεπερνούν ακόμα και τα 1.000 ευρώ μηνιαίως. 

Ελεύθεροι επαγγελματίες με έως και δύο εργοδότες θα αντιμετωπίσουν τη νέα πραγματικότητα όταν θα κληθούν να εκδώσουν την πρώτη απόδειξη παροχής υπηρεσιών της χρονιάς. Για πρώτη φορά, ο εργοδότης θα πρέπει να τους παρακρατήσει και ασφαλιστικές εισφορές, εκτός από τον φόρο του 20%, κάτι που σημαίνει ότι οι συνολικές κρατήσεις σε ένα δελτίο παροχής υπηρεσιών των 1.000 ευρώ θα μπορούν να φτάσουν ακόμα και στα… 570 ευρώ. Το αν οι «μπλοκάκηδες» θα βγουν κερδισμένοι ή όχι σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς θα εξαρτηθεί και πάλι από δύο παράγοντες:

Από το αν ο εργοδότης θα δεχτεί να επιμεριστούν οι ασφαλιστικές εισφορές που αναλογούν με τον εργαζόμενο (σε αναλογία δύο τρίτων για τον εργοδότη και ενός τρίτου για τον εργαζόμενο) ή αν θα επιδιώξει να τις μετακυλήσει στον εργαζόμενο, μειώνοντας τις μεικτές αποδοχές του.
Από το ύψος του εισοδήματος που θα εισπράττεται με μπλοκάκι. Και αυτό διότι, δεδομένου ότι μέχρι τώρα οι «μπλοκάκηδες» ασφαλίζονταν στον ΟΑΕΕ, θα υπάρξουν και περιπτώσεις όπου οι ασφαλιστικές εισφορές θα μειωθούν από τα τουλάχιστον 210-250 ευρώ που ήταν μέχρι τώρα ακόμα και κάτω από τα 100 ευρώ.

Η αποτύπωση της νέας πραγματικότητας θα ολοκληρωθεί με την εκκαθάριση των φετινών φορολογικών δηλώσεων. Ο τρόπος φορολόγησης των επιτηδευματιών, των ελεύθερων επαγγελματιών και των αγροτών αλλάζει ριζικά, καθώς όλοι θα φορολογούνται βάσει της ενιαίας κλίμακας, με τους αγρότες να διατηρούν και το δικαίωμα στο αφορολόγητο. Και πάλι ο διαχωρισμός των κερδισμένων από τους χαμένους θα γίνει βάσει εισοδήματος: όσοι δηλώνουν μικρά ποσά θα πληρώσουν και λιγότερο φόρο σε σχέση με πέρυσι, σε αντίθεση με αυτούς που δηλώνουν πάνω από 20.000-30.000 ευρώ, οι οποίοι θα υποστούν, πέρα από την αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών, και αύξηση του φόρου εισοδήματος.

Από την επόμενη εβδομάδα, οπότε θα αρχίσουν να φαίνονται στην αγορά οι επιπτώσεις της νέας πολιτικής υπολογισμού φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να «κεφαλαιοποιήσει» το γεγονός ότι ποσοστό τουλάχιστον 75% των ελεύθερων επαγγελματιών θα έχουν και μείωση φόρων και μείωση ασφαλιστικών εισφορών. Ο λόγος προκύπτει από την εκκαθάριση των φορολογικών δηλώσεων: σε σύνολο περίπου 500.000 επιτηδευματιών, περίπου οι 370.000 δηλώνουν εισοδήματα κάτω από 10.000 ευρώ, κάτι που σημαίνει ότι θα τύχουν και φορολογικών ελαφρύνσεων και μείωσης ασφαλιστικών εισφορών.

Αντίστοιχα, σε σύνολο περίπου 430.000 αγροτών, οι 370.000 δηλώνουν κάτω από 5.000 ευρώ (που σημαίνει ότι δεν πληρώσουν καθόλου φόρο εισοδήματος) και οι περίπου 30.000 με εισοδήματα από 5.000 έως 10.000 ευρώ. Από την άλλη, βέβαια, η κυβέρνηση θα κληθεί να διαχειριστεί την αναταραχή που θα προκληθεί τόσο από τα τεράστια διαχειριστικά προβλήματα που προκαλεί το νέο σύστημα υπολογισμού των εισφορών όσο και από τις υπερβολικές επιβαρύνσεις με τις οποίες θα έρθουν αντιμέτωποι οι περίπου 80.000-100.000 επαγγελματίες και περίπου 10.000-15.000 αγρότες που δηλώνουν εισοδήματα πάνω από 15.000-20.000 ευρώ τον χρόνο.

Δυο ανατροπές για ελεύθερους επαγγελματίες

Διπλό χτύπημα ή διπλό… όφελος περιμένει μέσα στο 2017 τους ελεύθερους επαγγελματίες με περισσότερους από δύο εργοδότες, καθώς και τους μισθωτούς οι οποίοι συμπληρώνουν το εισόδημά τους με «μπλοκάκι». Ολοι όσοι ανήκουν σε αυτή την κατηγορία θα πληρώσουν περισσότερο φόρο σε σχέση με πέρυσι, αν το εισόδημά τους ξεπερνά τα 20.000 ευρώ συνολικά, ενώ υψηλότερες θα είναι και οι ασφαλιστικές εισφορές. Σε αυτή την κοινωνική ομάδα υπάρχουν και χιλιάδες εργαζόμενοι, μισθωτοί με επιπλέον εισόδημα από μπλοκάκι, οι οποίοι, ενώ μέχρι τώρα δεν κατέβαλαν καθόλου ασφαλιστικές εισφορές για το εισόδημα από «ελευθέριο επάγγελμα», τώρα θα βρεθούν στη δυσάρεστη θέση να χάσουν ακόμα και πάνω από το 26,95% των εισοδημάτων από μπλοκάκι από τη μια χρονιά στην άλλη.
Δύο είναι οι βασικές αλλαγές που αφορούν όσους ανήκουν στη συγκεκριμένη ομάδα:

Πρώτον, το εισόδημα από τον μισθό (αν υπάρχει) και το εισόδημα από το μπλοκάκι θα προστίθεται και θα φορολογείται βάσει της ενιαίας φορολογικής κλίμακας, αλλά και της κλίμακας υπολογισμού της εισφοράς αλληλεγγύης. Για όσους εμφανίσουν ως εισόδημα του 2016 ποσό κάτω από 20.000 ευρώ ο συνολικός φόρος θα είναι λιγότερος από πέρυσι ή, στη χειρότερη περίπτωση, ο ίδιος με πέρυσι. Και αυτό διότι το εισόδημα από μπλοκάκι που φορολογήθηκε πέρυσι με συντελεστή 26%, ανεξαρτήτως ύψους εισοδήματος, φέτος θα φορολογηθεί με 22% εφόσον δεν ξεπερνά τα 20.000 ευρώ.

Αυτό το όφελος εν μέρει αντισταθμίζεται από τη μείωση του αφορολογήτου που πλήττει το εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες. Αν, πάλι, κάποιος ξεπερνά τα 20.000 ευρώ, τότε κινδυνεύει με τεράστιες επιβαρύνσεις, καθώς ο ενιαίος συντελεστής του 26% που ίσχυε μέχρι και πέρυσι θα αυξηθεί στην καλύτερη περίπτωση σε 29% και στη χειρότερη ακόμα και σε 45%. Χαρακτηριστικό είναι το ακόλουθο παράδειγμα: Μισθωτός με ετήσιες αποδοχές 20.000 ευρώ εισέπραξε και επιπλέον 10.000 ευρώ από μπλοκάκι. Το 2017 θα πληρώσει συνολικά περίπου 5.400 ευρώ φόρο, καθώς τα εισοδήματα από τις δύο πηγές θα προστεθούν. Το 2016 είχε πληρώσει 2.300 ευρώ για τις μισθωτές υπηρεσίες και 2.600 ευρώ για το μπλοκάκι, σύνολο 4.900 ευρώ. Αρα προκύπτει επιβάρυνση της τάξης των 500 ευρώ. Αντίθετα, ο μισθωτός με εισόδημα 10.000 ευρώ και μπλοκάκι 10.000 ευρώ πλήρωσε το 2016 φόρο 2.700 ευρώ και φέτος θα πληρώσει 2.500 ευρώ, δηλαδή 200 ευρώ λιγότερα, παρά τη μείωση της φορολογικής έκπτωσης από τα 2.100 ευρώ που ήταν μέχρι και πέρυσι στα 1.900 ευρώ. Αν, μάλιστα, ο συγκεκριμένος φορολογούμενος έχει και δύο παιδιά, το όφελος θα φτάσει στα 400 ευρώ.

Δεύτερον, η σύνδεση των ασφαλιστικών εισφορών με το εισόδημα. Ολοι οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι μισθωτοί με πρόσθετο εισόδημα από μπλοκάκι θα πληρώσουν για το πρώτο εξάμηνο του 2017 ασφαλιστικές εισφορές βάσει του καθαρού φορολογητέου εισοδήματος του 2015 από το μπλοκάκι. Αυτό το ποσό θα είναι «προκαταβολή». Η τελική εκκαθάριση θα γίνει μόλις υποβληθούν οι φετινές φορολογικές δηλώσεις, οπότε οι τελικοί υπολογισμοί θα γίνουν με βάση τα εισοδήματα του 2016 (πάντοτε το καθαρό εισόδημα από μπλοκάκι). Ετσι, όσοι εμφάνισαν περισσότερα εισοδήματα από ελευθέρια επαγγέλματα το 2015 συγκριτικά με το 2016 για το πρώτο εξάμηνο θα πληρώνουν και περισσότερες εισφορές σε σχέση με το β’ εξάμηνο, ενώ, αντίθετα, όσοι είχαν μεγαλύτερο εισόδημα το 2015 συγκριτικά με το 2016 θα πληρώσουν μέσα στο α’ εξάμηνο πολύ περισσότερες εισφορές από αυτές που τους αντιστοιχούν.

Θα υπάρξουν χιλιάδες περιπτώσεις επαγγελματιών που θα χρειαστεί να διεκδικήσουν ακόμα και… επιστροφή ασφαλιστικών εισφορών. Χαρακτηριστικό είναι το ακόλουθο παράδειγμα: Ελεύθερος επαγγελματίας έχει αποδοχές 15.000 ευρώ το 2015 από μπλοκάκι (καθαρές αποδοχές μετά την αφαίρεση των επαγγελματικών δαπανών) και 25.000 ευρώ το 2016. Από τον Ιανουάριο μέχρι και τον Ιούλιο, θα πληρώνει ως ασφαλιστικές εισφορές το ποσό των 336,88 ευρώ. Για να προκύψει αυτό το ποσό, έγιναν δύο παραδοχές: πρώτον, ότι για τον συγκεκριμένο ασφαλισμένο οι εισφορές θα υπολογιστούν με συντελεστή 26,95% για κύρια ασφάλιση και υγεία και, δεύτερον, ότι ο επανυπολογισμός των ασφαλιστικών εισφορών βάσει των εισοδημάτων του 2016 θα γίνει από τον Αύγουστο. Μετά την τελική εκκαθάριση των ασφαλιστικών εισφορών, το ποσό θα εκτοξευτεί από τα 336,88 ευρώ μηνιαίως στα 875,88 ευρώ, ποσό που θα πρέπει να αποδίδεται μέχρι και το τέλος του χρόνου. Και αυτό, προκειμένου να συμπληρωθεί το ετήσιο ποσό των ασφαλιστικών εισφορών που αναλογεί στο εισόδημα του 2016, δηλαδή 6737,50 ευρώ. Θα υπάρξει και η αντίθετη περίπτωση: ελεύθερος επαγγελματίας ο οποίος θα εμφανίζει σημαντική μείωση των καθαρών εισοδημάτων από μπλοκάκι από το 2015 στο 2016. Εστω ότι το 2015 εμφανίστηκαν 10.000 ευρώ και το 2016 7.000 ευρώ. Ο συγκεκριμένος επαγγελματίας θα ξεκινήσει να πληρώνει 224,58 ευρώ από τον Ιανουάριο μέχρι και τον Ιούλιο και από τον Αύγουστο μέχρι το τέλος του χρόνου θα περιοριστεί στα 64,61 ευρώ.

Αβάντα έως και 2.000 €  για χαμηλά εισοδήματα

Στην περίπτωση καταβολής των ασφαλιστικών εισφορών, η αντίδραση των ασφαλισμένων θα εξαρτηθεί καθαρά από το εισόδημα. Η μεγάλη πλειονότητα θα δει όφελος, καθώς δηλώνει χαμηλά εισοδήματα από μπλοκάκι, με αποτέλεσμα να καταβάλλει κάθε μήνα ποσό κοντά στο «ελάχιστο», που θα είναι τα 168 ευρώ (αν συνυπολογιστούν και τα 10 ευρώ που θα καταβάλλονται υπέρ του ΟΑΕΔ). Μέχρι τώρα οι επαγγελματίες πλήρωναν στον ΟΑΕΕ από 210 ευρώ μηνιαίως έως και 709 ευρώ μηνιαίως, ανάλογα με την ασφαλιστική κλάση. Οι περισσότεροι κατατάσσονταν στην 3η ή στην 4η ασφαλιστική κλάση, πληρώνοντας από 307 έως 335 ευρώ τον μήνα. Είναι προφανές ότι η μείωση από τα 335 ευρώ στα 168 ευρώ για ασφαλισμένο με εισόδημα έως και 7.000 ευρώ τον χρόνο είναι πολύ μεγάλη, καθώς μεταφράζεται σε οικονομικό όφελος 2.000 ευρώ τον χρόνο.

Ενα δράμα ζουν οι «μπλοκάκηδες»

Οι «μπλοκάκηδες» θα πληρώνουν ασφαλιστικές εισφορές επί της απόδειξης που θα εκδίδουν. Κανονικά, ο εργοδότης θα πληρώνει τα δύο τρίτα του κόστους και ο εργαζόμενος το ένα τρίτο. Ετσι, στα 1.000 ευρώ μεικτών αποδοχών, το λογιστήριο της εταιρείας θα αποδίδει στον εργαζόμενο 240 ευρώ ΦΠΑ, θα του παρακρατεί 200 ευρώ παρακράτηση φόρου και επιπλέον θα του παρακρατεί 269,5 ευρώ ασφαλιστικές εισφορές. Αν, μάλιστα, πρέπει να γίνουν στον συνεργάτη κρατήσεις και για επικουρική ασφάλιση ή και για εφάπαξ, ο λογαριασμός μπορεί να ανεβαίνει ακόμα περισσότερο, έως και τα 370 ευρώ για αποδοχές 1.000 ευρώ. Αρα, ο «μπλοκάκιας», από τα 1.000 ευρώ μεικτά θα παίρνει στα χέρια του 770,5 ευρώ στην καλύτερη περίπτωση και με τη συμπλήρωση του τριμήνου θα αποδώσει και 240 ευρώ ΦΠΑ. Ετσι, τελικώς θα του μείνουν καθαρά 530 ευρώ. Ο «μπλοκάκιας» θα φορολογείται με την κλίμακα των μισθωτών και δεν θα μπορεί να εμφανίσει επαγγελματικές δαπάνες πέραν των ασφαλιστικών εισφορών. Ετσι, στη φορολογική δήλωση που θα υποβάλλει το 2018 θα δηλώσει ως καθαρές αποδοχές το ποσό των 8.766 ευρώ, που είναι αφορολόγητο. Η Εφορία θα του επιστρέψει το συνολικό ποσό της παρακράτησης, που είναι 2.400 ευρώ. Ετσι, τελικώς ο μπλοκάκιας με τα 1.000 ευρώ μεικτά θα εισπράττει 730 ευρώ τον μήνα καθαρά, αν ληφθεί υπόψη και η επιστροφή φόρου.

Από την εφημερίδα «Επένδυση»


του ΝΙΚΟΥ ΖΑΡΓΑΝΗ [email protected]